Blog

Mae Comisiynydd Cenedlaethau'r Dyfodol, Derek Walker, yn siarad â disgyblion ysgol o Ysgol Rhosnesni.

Nodyn o'r Ystafell - Agoriad

Ers agor ei drysau ym mis Chwefror, mae Ystafell Wrecsam wedi bod yn mynd o nerth i nerth gan adeiladu cysylltiadau gyda chymunedau ar hyd a lled y ddinas.

Steffan Gwynn
15/4/2026
Golygfa o'r môr o lygad drôn wedi'i gosod yn y blaendir gan ychydig o strwythurau canopi pabell wedi'u gosod mewn tirwedd werdd a llwynog

Myfyrio ar Fapio Cymunedol: o’r cyfranogi at yr effaith

Dros y ddwy flynedd ddiwethaf gyda’r Map Cyhoeddus, rydw i wedi archwilio sut y gall mapio digidol rymuso cymunedau, cofnodi gwybodaeth leol ac ategu penderfyniadau ledled ysgolion, cynghorau a lleoliadau polisi. Trwy gyfrwng prosiectau amrywiol – yn cynnwys adrodd straeon, mapio cymunedol, a mentrau creadigol ac addysgol – rydw i wedi meithrin sgiliau ymgysylltu, hwyluso a dadansoddi gofodol tra’n myfyrio ar y modd y gall mapiau ddylanwadu ar ddealltwriaeth a gweithredu.

A photo of the person.
Joe Smith
9/4/2026
Plant ysgol yn darllen map

Mapio’r Trawsnewidiad Gwyrdd: pam mai stori yw’r cyswllt coll

Beth os nad rhagor o ddata a pholisi yw’r allwedd i ddatgloi’r trawsnewidiad gwyrdd – ond yn hytrach, y straeon yr ydym yn eu hadrodd, a phwy sy’n cael eu hadrodd?

A photo of the person.
Prof. Alec Shepley
25/3/2026
Katrina Moinet

Katrina Moinet: Man Ysgrifennu, Iaith, a Pherthyn ar Ynys Môn

Mae’r blog hwn yn archwilio perthynas y bardd, Katrina Moinet, gydag Ynys Môn fel grym byw a dylanwadol yn ei hysgrifennu. Trwy fyfyrio ar dirweddau, dwyieithrwydd, tlodi, ffeministiaeth a’r gymuned, mae Katrina yn sôn am y modd y mae lleoedd, iaith a pherthyn yn cydblethu’n dynn yn ei gwaith. Mae’r blog yn olrhain sut y mae gwahanol brofiadau – fel hiraeth, cael ei thrin yn wahanol trwy iaith, a chael ei magu mewn caledi economaidd – yn llywio’i barddoniaeth, ynghyd â’i hymatebion i ymgyrchu, diogelwch rhyweddol, a chyd-ddefodau. Hefyd, mae’n gosod Katrina yn sîn ehangach barddoniaeth Cymru – sîn sy’n cysylltu ysgrifennu gyda thir, protestio a gofalu am leoedd. Yn y pen draw, mae’r blog yn cyflwyno ymarfer Katrina fel un a ymwreiddir mewn sylw, profiad bywyd a chymuned, gan ddangos sut y gall barddoniaeth gyfrannu o ddifrif at warchod tirweddau, cof am dirweddau ac ystyr tirweddau.

A photo of the person.
Joe Smith
7/1/2026
Montage o luniadau a gwrthrychau wedi'u gosod allan i greu rhyw fath o fap

Mapio Cymdeithasol - Integreiddio mapio cymdeithasol mewn addysgu a dysgu

Yn y blog yma, mae Matluba Khan a Tom Smith yn rhannu ein dull o adeiladu cyfres o adnoddau addysgol a dysgu, wedi’u mapio i Gwricwlwm Cymru, er mwyn galluogi unrhyw un i’w codi a’u defnyddio fel adnoddau dysgu ac wrth wneud hynny, helpu hefyd i greu haen map cymdeithasol ar y Map Cyhoeddus.

A photo of the person.
A photo of the person.
Dr. Tom Smith & Dr. Matluba Khan
16/12/2025
Map yn dangos defnydd plant o sticeri i archwilio lleoedd cymdeithasol yn eu cymdogaeth yn Ynys Môn

Mapio Cymdeithasol – sut y defnyddiwn leoedd yn gymdeithasol a sut y gellir eu mapio

Sut y defnyddiwn leoedd yn gymdeithasol a sut y gellir eu mapio? Mae lleoedd yn gwneud gwahaniaeth i’r modd rydym yn ymddwyn yn gymdeithasol. Un o ddibenion craidd y Map Cyhoeddus yw mapio lleoedd cymdeithasol – er mwyn ein helpu i ddeall yn well pa leoedd a gaiff eu trysori gan blant, pobl ifanc ac oedolion lleol, a ble yn eu tyb nhw y mae angen gwella lleoedd cymdeithasol. Yn y blog hwn, mae Matluba Khan a Tom Smith yn cyflwyno’r gwaith mapio cymdeithasol a gaiff ei arwain ganddynt.

A photo of the person.
A photo of the person.
Dr. Matluba Khan & Dr. Tom Smith
1/12/2025
Golygfa o ofod digwyddiadau dros dro. Wedi'i leoli yng nghanol natur, mae canopïau tynnol a strwythurau rhwyll pren plygu yn eistedd gyda mynydd y tu ôl. Yn y blaendir mae baner wedi'i brandio gyda'r gair Cymraeg am 'groeso' - 'Croeso' wedi'i hargraffu.

Tyfu a Chryfhau Rôl y Gymraeg yn Lle Llais

O’i gychwyn yn 2024 i’w ddychweliad cryfach yn 2025, mae Lle Llais wedi dangos sut y gall y Gymraeg symud o’r cyrion i galon digwyddiad cymunedol ym Môn. Mae’r blog hwn yn archwilio sut mae’r prosiect yn helpu’r iaith ffynnu — a pham fod ei stori’n bwysig i ddyfodol y Gymraeg

A photo of the person.
Emily-Louise Beech
1/12/2025
Diagram sy'n darlunio egwyddorion craidd yr Economi Llesiant

Map Cyhoeddus: helpu i wireddu Economi Lles

Yn y blog hwn, mae Rachel yn archwilio sut mae’r Map Cyhoeddus yn siarad gydag agenda Economi Llesiant a’i fod yn adnodd ymarferol a chyfres o arferion sy’n cyfrannu at newid ein system economaidd.

A photo of the person.
Dr. Rachel Gwenllian Hughes
20/11/2025
Montage o luniadau a llinyn

Cynlluniau cyffrous ar droed: cam 2 o'r Map Cyhoeddus

Diolch i Gyngor Ymchwil y Celfyddydau a'r Dyniaethau, mae'r Map Cyhoeddus wedi derbyn £3.1m pellach er mwyn parhau gyda'n gwaith dros y 2 ½ flynedd nesaf. Yn y blog hwn mae'r Athro Flora Samuel yn rhannu'r cynlluniau cyffrous a'r meysydd ffocws yn ystod cam 2.

A photo of the person.
Prof. Flora Samuel
6/11/2025
Ceffylau sy'n dod i weld y plant

Bioamrywiaeth a'r iaith Gymraeg

Yn ysbrydoli gan gerdded Mapio Cymdeithasol gyda dosbarth o blant ysgol gynradd, mae Mappiwr Cymunedol, Ben Jones yn myfyrio ar gyfoeth iaith Gymraeg wrth ddisgrifio'r byd naturiol, a beth fedrai gael ei golli os na byddem yn cadw bioamrywiaeth.

A photo of the person.
Benjamin Jones
23/10/2025
Grwp o ddisgyblion yn eistedd lawr yn y cysgod tu allan, yn defnyddio tabledi i animeiddio yn digidol. Mae aelod o staff yn helpu un ohonyn nhw gyda’i gwaith.

Creu mapiau sy’n symud: Straeon sesiynau animeiddio Lle Llais

Sut gallem ni croesawu creadigrwydd plant wrth greu mapiau lleol, gan ddefnyddio symudiad ac animeiddio i wneud i'n mapiau dod yn fyw? Mae Nia yn myfyrio ar animeiddiadau meddylgar, annisgwyl a bywiog plant a crewyd yn ystod sesiynau Lle Llais, a sut y gallant gyfathrebu â phlant eraill mewn ffordd unigryw.

A photo of the person.
Nia Evans
19/8/2025
Terfyn cae, coetir llydanddail, Y Fenai, Eglwys Sant Tysilio, Pont Grog y Borth, a Bangor yn y pellter canol gyda mynyddoedd Eryri yn y cefndir.

Ymatebion Diwylliannol i Archaeoleg Ynys Môn

Sut y mae nodweddion archaeolegol yn ein cysylltu â’n tirweddau a sut y gallwn gynrychioli hyn ar fap? Adele Burnett sy’n archwilio’r cwestiynau a’r cysylltiadau pwysig hyn.

A photo of the person.
Dr. Adele Burnett
8/7/2025
Joseph yn dangos Synwyryddion Aer yn yr ystafell ddosbarth

Galluogi plant i weithredu: monitro a gweithredu i fynd i'r afael ag ansawdd aer dan do

Gan weithio a disgyblion o Ysgol Morswyn ac Ysgol Llanfechell, rydym wedi bod yn archwilio ansawdd aer o safbwynt lleol. Drwy ddefnyddio synwyryddion aer personol, fe gasglodd y plant ddata yn eu cartrefi a mapio'r lefelau llygredd yn eu hamgylchedd. Fe wnaeth y prosiect ddatgelu ffynonellau allweddol o lygredd dan do, yn enwedig effaith stofiau llosgi coed, ac annog trafodaethau pwysig ynglŷn ag ansawdd aer ac iechyd. Mae'n ffordd syml ond effeithiol o gynnwys pobl ifanc mewn deall eu hamgylchedd a meddwl am ddatrysiadau ymarferol.

A photo of the person.
Joe Smith
27/6/2025
Gweithio tuag at ddyfodol sy'n blaenoriaethu lles pobl a'r blaned.
Caiff y Llwyfan Map Cyhoeddus ei arwain gan Brifysgolion Caergrawnt, Caerdydd a Wrecsam ac mae’n rhan o raglen ymchwil genedlaethol The Design Museum ar gyfer pontio gwyrdd, sef ‘Future Observatory’. Caiff ei ariannu gan Gyngor Ymchwil y Celfyddydau a’r Dyniaethau. Nid yw’r wefan hon yn defnyddio cwcis ac nid yw’n casglu gwybodaeth bersonol adnabyddadwy.